دوشنبه ۶ دی ۱۳۹۵ ساعت ۲۳:۵۱

چرایی توجه به سخنان آقای ظریف در مورد اشتباه تاریخی!

Share/Save/Bookmark
در روابط بین‌الملل، اصل بر افزایش قدرت و امنیت است. در این فضا سخن گفتن از اعتماد فی‌مابین کشورها اساساً محلی از اعراب ندارد و بیشتر شبیه به یک جوک سیاسی است.
کد مطلب: 33267
 
به گزارش اطلاعات روژ#اخیراً به نقل از آقای دکتر ظریف سخنانی مطرح شده است که ضروری است به آن بیشتر توجه شود. بیان شده است که ایشان در جلسه‌ای در مجلس شورای اسلامی فرموده‌اند که در خصوص اعتماد به آمریکا اشتباه کرده‌اند. هرچند این سخنان از سوی وزارت امور خارجه تکذیب شده و این وزارتخانه بیان داشته است که مسئله‌ی اعتمادی که آقای ظریف از آن سخن گفته‌اند، نه مربوط به مذاکرات است و نه مربوط به برجام، اما اگر حتی یک درصد این موضوع صحت داشته باشد، حاوی نکاتی است که ضروری است به آن‌ها توجه شود:
 
1. عدم اعتماد به آمریکا: آمریکایی‌ها غیرقابل اعتمادند. این موضوع به‌خاطر آمریکایی بودن آن‌هاست. اساساً در هر معادله‌ی بین‌المللی که تابه‌حال با حضور و نقش آمریکا رقم خورده است، اگر مبنا بر اعتماد به آمریکایی‌ها گذارده شده، به شکست منتهی شده است. نگاهی به مذاکره‌ی آمریکایی‌ها با مصری‌ها، لیبیایی‌ها، فلسطینی‌ها، چینی‌ها، روس‌ها و سایر ملت‌ها و کشورهایی که با این کشور مبادله‌ای داشته‌اند، نشان‌دهنده‌ی این موضوع است که آمریکایی‌ها اساساً در مناسبات خود با حسن‌نیت رفتار نمی‌کنند.
 
2. اعتماد ریشه در حسن‌نیت طرف مقابل دارد: چرا و براساس چه منطقی آمریکایی‌ها بایستی در برابر ایران حسن‌نیت داشته باشند؟ اگر قرار بر حسن‌نیت آمریکایی‌ها در برابر ایران بود که این همه خصومت در چهار دهه تقابل آن‌ها با جمهوری اسلامی معنایی نداشت. مگر می‌توان پس از چهار دهه دشمنی سخن از حسن رابطه و اعتماد به میان آورد؟ برای پاسخ بایستیابتدا به تغییرات پیش‌آمده دقت داشت. چه‌چیزی بایستی تغییر کرده باشد که سبب اعتماد و حسن‌نیت دو طرف شود؟ پاسخ روشن است. چیزی تغییر نکرده است، سطح خصومت جمهوری اسلامی به‌دلیل رفتارهای سوء آمریکایی‌ها در منطقه و در قبال ایران در همان میزان قبل است و سطح خصومت آمریکایی‌ها در قبال ایران نیز به‌دلیل آنچه آن‌ها فعالیت‌های ثبات‌زدای جمهوری اسلامی در منطقه و جهان تلقی می‌کنند، در همان بعد و سطح قبلی است. بنابراین چیزی تغییر نکرده است که سبب‌ساز اعتماد در روابط دو کشور نسبت‌به هم شده باشد. لذا اگر اعتمادی به رفتار آمریکایی‌ها وجود داشته، چه قبل از مذاکرات، چه حین مذاکرات و چه بعد از مذاکرات، اساساً اشتباه بوده است.
 
3. ماهیت روابط بین‌الملل: سوای از تاریخ روابط خارجی ایران و آمریکا، بایستی اشاره کرد که اساساً مسئله‌ی اعتماد در قاموس روابط بین‌الملل معنی پیدا نمی‌کند. روابط بین‌الملل که در آن اصل خودیاری حکم‌فرماست، به‌صورت بنیادین با مسئله‌ی اعتماد متباین است. در روابط بین‌الملل، هرکس مسئول تأمین منافع و امنیت خود است و چشم دوختن به دولت دیگر یا اصطلاحاً «هژمون» برای تأمین امنیت، مسئله‌ای اشتباه است. این اشتباه نه به‌دلیل ماهیت بازیگران موجود در روابط بین‌الملل، بلکه به‌خاطر ماهیت خود روابط بین‌الملل است. ماهیت روابط بین‌الملل شبیه قانون جنگل است که در آن همه‌ی انسان‌ها گرگ یکدیگرند و در این فضا و محیط تنها کسانی بقا می‌یابند که بتوانند تمام منافع را خودشان کسب کنند. بنابراین اساساً چیزی به نام حسن‌نیت و اعتماد نمی‌تواند محلی از اعراب داشته باشد.
 
روابط بین‌الملل که از قراردادهای وستفالیا آغاز شده و جنگ‌های مذهبی را پایان داده است، با اصولی شبیه به «عدم مداخله در امور داخلی کشورهای دیگر»، تکلیف خود را با واژگان و منطقی به نام حسن‌نیت و اعتماد مشخص کرده است. در روابط بین‌الملل به این دلیل که دولت‌ها به‌دنبال منافع حداکثری در روابطشان با کشورهای دیگر هستند، اصل عدم مداخله در روابط فی‌مابین حاکم می‌شود و هم ازاین‌رو نباید دست به مداخله بزنند. نیز در روابط بین‌الملل وستفالیایی، بحث و اصل «عدم توسل به زور» حکم‌فرماست؛ یعنی کشورها به‌دنبال توسل به زور برای تأمین منافع و امنیت خود هستند. بعد از وستفالیا، با قاعده‌ی عدم توسل به زور، این موضوع تحدید شده است.
 
موضوع عدم توسل به زور در روابط بین‌الملل به‌قدری از اهمیت برخوردار است که چهار سده است تمام حقوق‌دانان و سیاست‌مداران دنیا روی آن مناقشه و درگیری دارند تا اینکه نهایتاً با نگارش بند چهار ماده‌ی دو منشور ملل متحد، یک تعریف واحد از آن ارائه شده است. مراد از بیان این عبارات این است که دولت‌ها به‌هیچ‌وجه به‌دنبال اعتماد و سازه‌ای به نام حسن‌نیت بین خود نبوده‌اند و در حال حاضر نیز به‌دنبال چنین سازه‌ای نیستند. تاریخ روابط بین‌الملل، تاریخ توسل به زور و پشت کردن به اصلی به نام اعتماد است و اکنون نیز هیچ تغییری در این رویکرد به وجود نیامده است.
 
بنابراین نه‌تنها در قبال آمریکا، بلکه اساساً در روابط بین‌الملل، به هیچ دولتی نمی‌توان اعتماد کرد. این منطق روابط بین‌الملل است. حال اگر برخی قرار است مکانیسم دیگری به‌جای روابط بین‌الملل را برای روابط ایران با دیگر کشورها در نظر گیرند، موضوع کاملاً متفاوت می‌شود و نام آن دیگر روابط بین‌الملل نیست.
 
4. ایران و مسئله‌ی «اعتماد به آمریکا»: سوای از سه موضوع فوق‌الاشاره، که البته از اهمیت فراوانی برخوردار هستند، در اینجا بنا داریم بر مسئله‌ی روابط بین ایران و آمریکا اشاره کنیم و متعاقباً مسئله‌ی اعتماد بین این دو را مورد بررسی قرار دهیم. آیا می‌توان فرض کرد که بین ایران و آمریکا چیزی به نام اعتماد صورت‌بندی شود؟ پاسخ شفاف است: خیر. نه به‌خاطر اینکه اعتماد هیچ موجودیتی در روابط بین‌الملل ندارد و نه به‌خاطر ماهیت دولت آمریکا، بلکه به‌خاطر ساخت دشمنی موجود بین دو کشور، مجموعه عناصر متعددی سبب شده است که ایران، آمریکا را و آمریکا ایران را به‌عنوان «دشمن» برسازی کنند. ضروری است که به برخی از آن‌ها اشاره شود:
 
الف) آمریکایی‌ها و تاریخ رابطه با ایران: از زمانی که آمریکایی‌ها از انزواگرایی در روابط بین‌المللی خود دست کشیدند و تصمیم گرفتند در قالب طرح مارشال وارد صحنه‌ی بین‌المللی شوند و متعاقباً با ایران وارد رابطه شدند، تاریخچه‌ای از چپاول و رابطه‌ی یکجانبه به نفع منافع آمریکا حاکم بوده است. اصطلاحاً در ذهنیت فرد ایرانی هرجا منافع آمریکا اقتضا کرده، در ایران کنشگری کرده است و این انتفاع نیز در ذهنیت ایرانی یک‌طرفه و به‌نفع این کشور و به‌ضرر ایرانی‌ها بوده است.
 
ب) کودتای 28 مرداد: به‌همراه انگلیسی‌ها که در ذهنیت ایرانی، به‌مثابه‌ی یک دشمن دستاوردهای ملی نمود یافته‌اند که در ملی شدن صنعت نفت به‌صورت بارز قابل مشاهده است، بایستی اشاره کرد که به‌دلیل حمایت آمریکایی‌ها از کودتای 28 مرداد 32 ذهنیت ایرانی نسبت‌به آمریکایی‌ها در یک برساخت غیردوستانه شکل‌بندی شده است. کودتای 28 مرداد تلاش برای اسقاط حق تعیین سرنوشت ایرانی‌ها طی یک سده‌ی اخیر بوده است و به‌سادگی از ذهنیت ایرانی رخت نخواهد بست. به‌طور مثال، اگر از هر ایرانی این سؤال پرسیده شود که چه تصوری نسبت‌به رابطه‌ی آمریکا و یک دولت ملی در ذهن دارد، احتمالاً و به‌صورت خودکار ذهن وی به‌سمت کودتای 28 مرداد و اسقاط حکومت ملی مردم سوق خواهد یافت.
 
ج) 25 سال رابطه و 25 سال انتفاع آمریکا: طی 25 سال پس از روی کار آمدن زاهدی بعد از کودتا و متعاقباً قدرت‌گیری محمدرضا، آمریکایی‌ها به‌انحای مختلف بر امورات کشور مستولی شدند. از کنترل منابع طبیعی و انسانی کشور گرفته تا کنترل رژیم سیاسی. نتیجه‌ی این کنترل نیز ساده و شفاف بود: چپاول کشور. آمریکایی‌ها تا حدی بر امور کشور کنترل داشتند که مستشاران نظامی آن‌ها امورات نظامی ایران را مدیریت و کنترل می‌کردند. در ذهن ایرانی، حضور آمریکا در کشور به مداخلات در ابعاد متعدد زندگی مردم، اعم از بعد سیاسی، نظامی، فرهنگی، مذهبی و اقتصادی بر‌می‌گردد.
 
د) آمریکایی‌ها و انقلاب: سابقه‌ی تاریخی انقلاب مردمی و مذهبی مردم، درخصوص نقش آمریکایی‌ها، ذهنیتی توأم با خصومت از این کشور در ذهن ایرانی شکل داده است. ذهنیتی که در آن آمریکایی‌ها سعی در استحاله، مصادره و از بین بردن این انقلاب داشته‌اند. هرچند در رسیدن به هریک از این‌ها شکست خورده‌اند، اما آنچه در تاریخچه‌ی ذهن ایرانی به‌جای مانده، همین تلاش‌ها برای از بین بردن انقلاب است.
 
هـ) ایران‌هراسی: درست بعد از ناکامی آمریکایی‌ها از به نتیجه رساندن جنگ عراق، که با کمک‌های مستقیم و غیرمستقیم غربی‌ها علیه ایران صورت گرفت، آن‌ها وارد فاز ایران‌هراسی در سطح بین‌المللی شدند. از امپراتوری رسانه‌ای خود بهره جستند و مدام ایران را متهم به مداخله در امور کشورهای دیگر کردند. ایران را متهم به ثبات‌زدایی در منطقه‌ی غرب آسیا و شمال آفریقا کردند. هم ازاین‌رو تمام هم خود را به کار بستند تا ایران را نزد کشورهای منطقه و متعاقباً بین‌الملل، به‌عنوان یک کشور شرمنده معرفی کنند تا به‌واسطه‌ی آن هم به‌اصطلاح ایران را مدیریت کنند و از قدرت‌گیری آن بکاهند، هم یک منازعه‌ی مذهبی در منطقه با هراساندن کشورهای منطقه از افزایش قدرت شیعه راه اندازند. لذا از سیاست تفرقه بینداز و حکومت کن انگلیسی‌ها بهره جستند و با استمساک به آن، کشورهای تندروی مرتجع منطقه را به مقابله با ایران تشویق کردند. این موضوع نیز در ذهن ایرانی به‌عنوان یک عامل خصومت آمریکایی‌ها نقش بسته است.
 
5. چرا ایرانی‌ها بایستی به آمریکا اعتماد کنند؟ اساساً چرا ایرانی‌ها بایستی به آمریکایی‌ها اعتماد کنند؟ چه دلیلی برای اعتماد به آمریکایی‌ها وجود دارد؟ آمریکایی‌ها نیز ایران را دشمن خود معرفی می‌کنند و از این نمد دشمنی با ایران برای خود کلاه‌هایی دوخته‌اند. طرف ایرانی به‌خوبی باید بداند که این دشمنی نه ریشه در معادلات و مناسبات یک دهه‌ی اخیر، بلکه ریشه در تاریخچه‌ی انقلاب اسلامی ایران و بلکه پیش‌تر، تاریخچه‌ی عزت‌جویی ایرانیان دارد. بنابراین دلیلی ندارد که به آمریکایی‌ها اعتماد وجود داشته باشد. اساساً اعتماد به آمریکا معنایی جز حماقت دیپلماتیک و سیاسی ندارد.
 
6. آمریکایی‌های ناتوان از تأمین منافع خود: درحالی‌که به هر جای دنیا که نگاه شود، آمریکایی‌ها در باتلاق خودساخته‌شان گیر کرده‌اند و در اداره‌ی امور خود نیز با مشکلات اقتصادی فراوان مواجه هستند، عجیب است که برخی از اعتماد به آمریکا دم می‌زنند و سخن می‌گویند. وقتی به بدهی‌های دولت آمریکا در سطح بین‌الملل نگاه می‌شود، یک رقم سرسام‌آور مشاهده می‌شود که به‌راحتی نمی‌توان از کنار آن گذشت. همچنین وقتی به شکست‌های پی‌درپی این کشور در مناطق مختلف جهان و در به‌اصطلاح برقراری امنیت توسط آن‌ها نگاه می‌شود، چیزی جز فاجعه در برقراری امنیت مشاهده نمی‌شود. بنابراین مسئله‌ی اعتماد به آمریکا در اساس یک موضوع زائد و توهمی ناشی از عدم شناخت پتانسیل‌ها و محذورات این کشور است.
 
فرجام سخن
 
موضوع اعتماد به آمریکا چندصباحی است توسط عده‌ای در کشور مورد پیگیری قرار گرفته و تبدیل به یک مسئله‌ی حیاتی شده است. به‌گونه‌ای که بسیاری از واکنش‌ها را نیز در پی داشته است. عده‌ای برآن هستند که ماهیت دولت آمریکا طی سال‌های گذشته دستخوش تغییر شده و ضروری است با دیدن این زاویه تغییر کرده با این کشور تعامل برقرار شود. غافل از اینکه اساساً منطق روابط بین‌الملل منطق خوش‌بینی و ساده‌سازی معادلات نیست، در روابط بین‌الملل اصل بر افزایش سطح و بعد قدرت ملی است، بدون توجه به اصولی مثل حسن‌نیت و اعتماد و سایر اصولی که ریشه در نگاه لیبرال به روابط بین‌الملل دارند.
کلمات کليدی: ظریف/برچام اطلاعات روز
 


فیلم/ افشاگری سهراب از پشت صحنه "استیج"  

سهراب یکی از شرکت کنندگان برنامه استیج پس از یک سال، سکوت خود را شکست و پشت صحنه و اتفاقات عجیب این برنامه را فاش کرد....

فیلم/ افشاگری "سولماز" از پشت پرده "من و تو" و برنامه "استیج"  

پس از یکسال سرانجام «سولماز» شرکت کننده مسابقه استیج شبکه من و تو از اتفاقات پشت پرده این برنامه پرده برداشت و گفت ...

فیلم/ سخنان بغض‌آلود رهبرانقلاب در روايت از اخلاص رزمنده همدانی  

مقام معظم رهبری در دیدار با دست اندر کاران راهیان نور، بیاناتی در روایت از اخلاص یک رزمنده همدانی فرمودند.

 
تصاویر/ مراسم تشییع «علی معلم»
صبح روز چهارشنبه (۲۵ اسفندماه) در حالی که به روزهای پایانی سال رسیده‌ایم، جمعی از سینماگران برای چندمین بار در ...
تصاویر/ رونمایی از گرانترین استادیوم ورزشی ایران
استادیوم سی هزار نفری امام رضا علیه السلام که عنوان مدرنترین ورزشگاه ایران را یدک می کشد فردا با حضور مقامات کشوری ...
تصاویر/ تظاهرات هواداران اردوغان در هلند
حدود ۱۰۰۰ نفر از شهروندان ترک تبار هلند نیز در مقابل کنسولگری این کشور در بندر روتردام هلند تجمع کرده تا اعتراض ...
صوت/ مداحی محمود کریمی محرم 95  
فایلهای صوتی شب اول محرم الحرام سال1438 هیئت رایة العباس چیذر بانوای حاج محمو د کریمی اماده دریافت است.
تیم ملی والیبال نشسته ایران قهرمان پارالمپیک شد
تیم ملی والیبال نشسته ایران با پیروزی مقابل بوسنی قهرمان رقابت های پارالمپیک ریو شد.
صوت/ مداحی دلنشین بنی‌فاطمه در شب قدر  
مداحی زیبای سید مجید بنی‌فاطمه به مناسبت ایام سوگواری شهادت امیرالمومنین علی علیه‌السلام را بشنوید.
صوت/ مداحی میرداماد در شب 19 ماه رمضان  
مداحی زیبای «سید مهدی میرداماد» به مناسبت ایام شهادت امیرالمومنین (ع) را بشنوید.