يکشنبه ۲ دی ۱۳۹۷ ساعت ۱۰:۲۱

بایسته‌های حقوقی مبادلات تجاری در فضای مجازی

Share/Save/Bookmark
به همین خاطر است که در بند 2 از اصل 3 قانون اساسی، یکی از وظایف دولت را بالا بردن سطح آگاهی‌های عمومی در همه زمینه‌ها با استفاده صحیح از مطبوعات‏ و رسانه‌‌های‏ گروهی‏ و وسایل‏ دیگر دانسته است.
کد مطلب: 58056
 
به گزارش اطلاعات روز# دکتر محمد حسین پرکره نوشت:در جهــان امروز، ارتباط بـــا فضای مجـــازی، امری اجـــــتناب‌ناپذیر محسوب می‌شــود؛ به‌طوری که افراد مختلف برای انجام بخش زیادی از امور جاری‌ خود مجبور به کار کردن با رایانه و سیستم‌های دیجیتال با رویکرد ایجاد دولت الکترونیک هستند.

به طور قطع چنین تعاملاتی افزایش خواهد یافت و این در حالی است که شاید بعضی از کاربران از ضوابط و مقرررات حاکم بر این حوزه آگاهی نداشته باشند.


به همین خاطر است که در بند 2 از اصل 3 قانون اساسی، یکی از وظایف دولت را بالا بردن سطح آگاهی‌های عمومی در همه زمینه‌ها با استفاده صحیح از مطبوعات‏ و رسانه‌‌های‏ گروهی‏ و وسایل‏ دیگر دانسته است.

پس با توجه به سرعت گسترش ارتباطات و تعاملات در فضای مجازی لازم است در جهت فراگیری قوانین حاکم بر این حوزه، اقدامات موثر و متناسبی انجام شود. از اساسی‌ترین قوانین مرجع می‌توان به قانون تجارت الکترونیک مصوب سال 1382 و قانون جرایم رایانه‌ای مصوب سال 1388 اشاره کرد.

قانون تجارت الکترونیک صرفا بر اعمال تجاری حاکم نیست
از آنجایی که قانونگذار در ماده 1 قانون تجارت الکترونیک مقرر کرده است که «این قانون مجموعه اصول و قواعدی است که برای مبادله آسان و ایمن ‌اطلاعات در واسط‌های الکترونیکی و با استفاده از سیستم‌های ارتباطی جدید به کار‌ می‌رود» می‌توان نتیجه گزفت که با وجود عنوان قانون تجارت الکترونیک، این قانون صرفا بر اعمال تجاری حاکم نبوده و بر سایر اعمال و وقایع حقوقی نافذ است.

موکدا بر اساس ماده 6 قانون تجارت الکترونیک، «هرگاه وجود یک نوشته از نظر قانون لازم باشد، ‌داده‌پیام در حکم نوشته ‌است.»

به همین خاطر است که  قانونگذار در ماده 2 قانون تجارت الکترونیک، داده‌پیام را تعریف کرده است، گفت: در این ماده آمده است که «‌داده پیام، هرنمادی از واقعه، اطلاعات یا مفهوم است که ‌با وسایل الکترونیکی، نوری یا فناوری‌های جدید اطلاعات تولید، ارسال، دریافت، ‌ذخیره یا پردازش می‌شود.» طبق این ماده، داده‌پیام شامل عکس، صوت، فیلم و نوشته است. قانونگذار در ماده 1284 قانون مدنی، سند را تعریف کرده است، گفت: سند عبارت است از هر نوشته‌ای که در مقام دعوی یا دفاع قابل استناد باشد.لذا همانطور که در ذیل این یاداشت اشاره شد ، ماده 6 قانون تجارت الکترونیک مقرر کرده است که هر زمان، قانونی وجود نوشته‌ای را لازم بداند، داده‌پیام در حکم نوشته است و داده‌پیام می‌تواند به عنوان سند، مورد شناسایی واقع شده و معتبر باشد. این استنباط با توجه به تطبیق ماده 1284 قانون مدنی و ماده 6 قانون تجارت الکترونیک صورت می‌گیرد.

حق یا تکلیف در مراودات صورت‌گرفته در فضای مجازی
تا قبل از تصویب قانون تجارت الکترونیک در سال 1382، شکل سند محدود به نوشته‌ها بود اما هم‌اکنون عکس، فیلم، صدای ضبط شده، پیامک، ایمیل یا هر واقعه‌ای که در چارچوب این قانون، معتبر شناخته شود، می‌تواند به عنوان سند در مراجع قضایی مورد رسیدگی قرار گیرد. به‌طوری که طبق ماده 12 قانون تجارت الکترونیک «اسناد و ادله اثبات دعوی ممکن است به صورت داده‌پیام بوده و در‌هیچ محکمه یا اداره دولتی نمی‌توان براساس قواعد ادله موجود، ارزش اثباتی ‌داده‌پیام را صرفاً به دلیل شکل و قالب آن رد کرد.»

 لازم به توضیح است که بر اساس قواعد حقوقی، نوشته‌ای را می‌توان سند دانست که در مقام اثبات، بتوان آن را به صاحب سند نسبت داد و به همین دلیل است که در ماده 13 قانون تجارت الکترونیک عنوان شده است که «به طور کلی، ارزش اثباتی ‌داده‌پیام‌‌ها با توجه به عوامل مطمئنه از جمله‌ تناسب روش‌های ایمنی به‌کارگرفته‌شده با موضوع و منظور مبادله ‌داده‌پیام تعیین‌ می‌شود.»به هر حال، باید توجه داشت که مراوداتی که در حوزه فضای مجازی صورت می‌گیرد، اعم از ارسال پیام، انجام فعالیت‌های مالی یا غیر مالی از قبیل خرید و فروش، سفارش کالا در چارچوب ضوابط و مقررات معتبر و شناخته‌شده می‌تواند موجب حق یا تکلیف شود.

حقوق مصرف‌کننده و تکالیف فروشنده
بر اساس ماده 37 قانون تجارت الکترونیک «در هر معامله از راه دور مصرف‌کننده باید حداقل هفت روز کاری، وقت ‌برای انصراف (‌حق انصراف) از قبول خود بدون تحمل جریمه یا ارایه دلیل داشته باشد.‌ تنها هزینه تحمیلی بر مصرف‌کننده، هزینه بازپس فرستادن کالا خواهد بود.»در حقیقت قانونگذار در این ماده، یک حق برای مصرف‌کننده و یک تکلیف برای فروشنده قائل شده است که در مواردی حتی می‌تواند به عنوان عمل مجرمانه، مستوجب مجازات شود؛ به‌گونه‌ای که در قانون جرایم رایانه‌ای مواردی مانند جعل رایانه‌ای، تخریب، اخلال در سیستم‌های رایانه‌ای یا مخابراتی، سرقت و کلاهبرداری رایانه‌ای و امثال آن تشریح شده یا در خصوص جرایم علیه عفت و اخلاق عمومی در ذیل ماده 14 قانون جرایم رایانه‌ای بیان شده است که «هرکس به وسیله سامانه‌های رایانه‌ای یا مخابراتی یا حامل‌های داده، محتویات مستهجن را منتشر، توزیع یا معامله کند یا به قصد تجارت یا افساد تولید یا ذخیره یا نگهداری کند، به حبس از نود و یک روز تا دو سال یا جزای نقدی از پنج میلیون ریال تا چهل میلیون ریال یا هر دو مجازات محکوم خواهد شد.»

در حال حاضر که دسترسی به فضای مجازی بدون محدودیت و برای تمام اقشار و سنین مختلف جامعه سهل و آسان شده است، باید کاربران بخصوص نوجوانان و جوانان را از مسئولیت‌های حقوقی و الزامات قانونی و سایر مقررات آگاه کنیم.

به طور قطع، در این میان، مدارس یکی از مناسب‌ترین فضاهایی هستند که در این زمینه، باید برنامه اجرایی داشته و مشارکت موثری داشته باشند.
کلمات کليدی: حقوق/تجارت/الکترونیک/مجازی/پرکره
 


 
تصاویر/ مترو سواری رییس جمهور در مشهد
خطوط قطار شهری مشهد با حضور رییس جمهور افتتاح شد.
تصاویر/ صعود نساجی مازندران به لیگ برتر
تیم فوتبال نساجی موفق شد با برتری ۶ بر صفر برابر راه آهن به لیگ برتر صعود کند. در جدال خونه به خونه و نساجی، این ...
تصاویر/ دیدار روحانی با اعضای تیم ملی والیبال نشسته
اعضای تیم ملی والیبال نشسته ایران پس از قهرمانی در رقابت های جهانی تبریز با حجت‌الاسلام حسن روحانی رئیس جمهوری ...
اولین تصاویر از محل شهادت ۷ ایرانی در فرودگاه «تی۴»
تصاویر اولیه از محل حمله موشکی روز گذشته به فرودگاه تی۴ که منجر به شهادت ۷ نفر از شهروندان کشورمان شد، منتشر شد....
دهان مردم را نبستند،خرد کرده اند/هر کس غیر از آقا وحید حرف مردم را میزد لهش می کردند!
باید از او پرسید سردار وحید در کرمانشاه چه میزان ی تدبیری و بی کفایتی از دولتمردان دیده است که حاضر می شود خود ...
صوت/ آخرین وصیت شهید حججی به همسرش  
آخرین وصیت‌های شهید مدافع حرم محسن حججی در سوریه به همسرش و علی کوچولو پسر نازنینش را می‌شنوید.
صوت/ بیانات رهبر انقلاب درباره انتخابات 96  
بیانات امروز رهبر معظم انقلاب درباره انتخابات 96 منتشر شد.
صوت/ مداحی محمود کریمی محرم 95  
فایلهای صوتی شب اول محرم الحرام سال1438 هیئت رایة العباس چیذر بانوای حاج محمو د کریمی اماده دریافت است.
تیم ملی والیبال نشسته ایران قهرمان پارالمپیک شد
تیم ملی والیبال نشسته ایران با پیروزی مقابل بوسنی قهرمان رقابت های پارالمپیک ریو شد.